Categorie: artikelen

Josien presenteerde op de Traditionele Schepenbeurs haar ideale reis/roeiboot, de Liteboat XP, waarmee ze in voorjaar 2022 als maiden trip vanuit de Franse Alpen naar haar Nederlandse thuishaven voer.
Inmiddels zijn Josien en ‘Dory’ een bekende verschijning bij Natuurlijk Varen evenementen en de Raid Extreme.

In de presentatie vertelde Josien hoe ze tot haar keuze was gekomen. Waarom ze overstapte van een gemoedelijke Drascombe Lugger naar een supermoderne boot die volledig op snelheid was ontworpen. Welke criteria de doorslag gaven. En hoe het keuzeproces verliep.

De presentatie volgde in grote lijnen Josiens artikel ‘Op zoek naar de ideale roei-zeilboot’ dat in september 2024 in het blad ‘Zeilen’ was verschenen.

Hier lees je het hele artikel.

Roeiend van Rhone naar Rijn

In 2022 reisde Josien naar de Franse Alpen om haar gloednieuwe Liteboat XP bij de fabriek op te halen.
Vervolgens voer ze de ‘Dory’ roeiend en zeilend onder andere via de Saône, Maas en Rijn naar haar Nederlandse thuishaven.
Over deze avontuurlijke tocht (zonder motor!) schreef ze het bijzondere en lezenswaardige boek ‘Roeiend van Rhone naar Rijn, 172 pagina’s, en veel kleurenfoto’s. 

Roeiend van Rhône naar Rijn

Joost bundelde bestaande inzichten in een artikel voor zeilers die een raid-boot zoeken voor de ‘Natuurlijk Varen’ tochten, waarbij je roeiend, peddelend en zeilend per dag 25-30km moet kunnen afleggen.

Verreweg de meeste tochten van Natuurlijk Varen worden gehouden in Friesland en NW-Overijssel. Hier wisselen meren, kanalen, rivieren en slootjes elkaar voortdurend af, dus een boot waarmee je snel kunt wisselen van zeilen naar roeien/peddelen en met een lage kruiphoogte voor de vele bruggen is eigenlijk onontbeerlijk.

In het artikel lees je hoe je zelf tot een keuze kunt komen.

Lees het volledige artikel hier

Bijna alle natuurlijk vaarders zeilen met een loggertuig. Handig met strijken en zetten, zeker als je veel bruggen tegenkomt in je vaargebied of af en toe een stukje mag roeien.

De meeste loggertuigen zijn van het type ‘balanced lug’: een vierhoekig zeil met een ra en een giek. Een praktische oplossing om veel zeil op een korte mast te voeren. Vaart door de giek goed voor de wind en heel behoorlijk aan de wind.

Maar de meesten van ons hebben vroeger nooit leren zeilen met een loggertuig. Misschien met een gaffeltuig als je leerde zeilen in een Valk of BM of bij de zeeverkenners. Maar de kans is groot dat je het meest hebt gezeild met een torentuig op een jolletje, kielboot of zeiljachtje.

Ikzelf vond de overstap naar het balanced lug tuig nogal groot. Dus is het mooi dat Joost nu een technisch artikel over het balanced lug tuig heeft geschreven met veel praktische tips hoe dit tuig het best kunt gebruiken.

Een zwaard en roer zijn onmisbaar om een roei/zeilboot op koers te houden en te besturen. Zonder zwaard wordt de boot door de wind weggezet en zonder roer kun je niet van koers veranderen.

Net zoals je sneller kunt zeilen met goede zeilen helpt een goed geprofileerd zwaard en roerblad om de boot beter te besturen en sneller te zeilen – en zelfs hoger aan de wind!

Joost heeft dit uitgewerkt in een artikel voor onze sail & oar boten en raidboten, dus relatief lichte open zwaardboten om tochten mee te maken.

Wat komt er in dit artikel aan bod:

1. Hoe werkt een zwaard/roer nu eigenlijk. Zonder de basis te begrijpen van de werking van een zwaard/roer, is het moeilijk te begrijpen hoe een zwaard/roer er nu eigenlijk uit moet zien voor een bepaalde boot alsmede de beschikbare profielen.
2. Iets over de afmetingen van een zwaard. De boot bepaalt eigenlijk wat voor zwaard bij de boot past. Denk hierbij aan de afmetingen van het zeiloppervlak, klassenvoorschriften die (grotendeels) de vorm vastleggen, de maximum afmetingen (lengte en breedte) van de zwaardkast die daarmee de maximum afmetingen van het zwaard bepalen.
3. Vervolgens wordt het veel genoemde NACA-profiel besproken. Wat is dat nu eigenlijk en hoe maak je een keuze uit de verschillende NACA-profielen.
4. Een NACA-profiel is niet heel gemakkelijk te maken door de gemiddelde amateur bootbouwer. Er is een alternatief, het profiel ontwikkeld door Neil Pollock.
5. Iets over als je het nog simpeler aan wilt pakken met minimale profilering van het zwaard/roer.
6. Er is veel te doen over wat nu beter is: een kantelzwaard of een steekzwaard. De voordelen en nadelen van beide komen aan bod.
7. Materiaal voor een zwaard/roer voor een (relatief) lichte zwaardboot: multiplex of massief hout.

Vooral de paragraaf ‘hoe werkt een zwaard/roer’ vind ik (Hubert) geen gemakkelijke kost, maar het laat wel zien dat er aan de wind veel te winnen valt met een goed geprofileerd zwaard en roer en de boot zo rechtop mogelijk te varen.

Het hele artikel lees je hier

Jazeker, dat deden ze al vanaf de 17de eeuw, het waren uitstekend zeilende vrachtschepen onder meer over de Overijsselse Vecht van Duitsland naar Zwolle. De inmiddels vijf nagemaakte zompen blijken ook goede zeilers, zoals te zien op het filmpje, speciaal gemaakt voor de beurs Traditionele Schepen in Den Helder, begin november 2025, door Maria Kolossa, antropoloog – filmmaker.

Die goede zeileigenschappen hadden ze mede te danken aan de oplopende platbodem aan voor- en achterzijde, een verschil met een praam. Naar verluid lukte het de Duitse praambouwers niet dat voor elkaar te krijgen, de meeste zompen zijn destijds in Enter gebouwd. Het buigen gebeurde met brandende fakkels, de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het 4 cm dikke eiken van de nagemaakte zompen bijna allemaal gestoomd is.

Van oudsher werden de zompen gezeild, gejaagd, of geboomd. Zeilen doen we nu met de zompen bij gelegenheid, de tochten met passagiers over de Vecht gebeuren met een electromotor. Met deels door de zon opgewekte stroom, dat is modern-natuurlijk.

Een Zomp is ongeveer 12 meter lang. Over de bouw van een daarvan (de eerste op de Overijsselse Vecht, vaart nu in Laar (D)) is deze film gemaakt. Die zomp is gebouwd in Gramsbergen met Piet Toering als bouwmeester. In de film is ook het transport van de zomp en de botenloods van de bouwplaats over de Vecht naar Laar te zien.

Het kleine ‘Sompy’ is 7 meter. Het is in Hardenberg op een zolder in twee delen gemaakt door de heer Jalving, en stond prominent op de beurs in Den Helder te pronken.

Op die beurs werd ook de suggestie gewekt een keer een weekend met bootjes van Natuurlijk Vaarders en zomp(en) een zeiltochtje op de Overijsselse Vecht te maken. Misschien iets voor het programma 2026.