Categorie: artikelen

Artikelen over het kiezen van een geschikte boot, zeiltechniek, onderhoud etc.

  • De ideale roei/zeilboot van Josien

    De ideale roei/zeilboot van Josien

    Josien presenteerde op de Traditionele Schepenbeurs haar ideale reis/roeiboot, de Liteboat XP, waarmee ze in voorjaar 2022 als maiden trip vanuit de Franse Alpen naar haar Nederlandse thuishaven voer.
    Inmiddels zijn Josien en ‘Dory’ een bekende verschijning bij Natuurlijk Varen evenementen en de Raid Extreme.

    In de presentatie vertelde Josien hoe ze tot haar keuze was gekomen. Waarom ze overstapte van een gemoedelijke Drascombe Lugger naar een supermoderne boot die volledig op snelheid was ontworpen. Welke criteria de doorslag gaven. En hoe het keuzeproces verliep.

    De presentatie volgde in grote lijnen Josiens artikel ‘Op zoek naar de ideale roei-zeilboot’ dat in september 2024 in het blad ‘Zeilen’ was verschenen.

    Hier lees je het hele artikel.

    Roeiend van Rhone naar Rijn

    In 2022 reisde Josien naar de Franse Alpen om haar gloednieuwe Liteboat XP bij de fabriek op te halen.
    Vervolgens voer ze de ‘Dory’ roeiend en zeilend onder andere via de Saône, Maas en Rijn naar haar Nederlandse thuishaven.
    Over deze avontuurlijke tocht (zonder motor!) schreef ze het bijzondere en lezenswaardige boek ‘Roeiend van Rhone naar Rijn, 172 pagina’s, en veel kleurenfoto’s. 

  • Dorestad raid – historisch overzicht

    Dorestad raid – historisch overzicht

    Overzicht Dorestad raids 2005 – 2026

    1. Gevaren routes
    2. Tussenstand
    3. Bonte avond thema’s 
    4. Pride of the fleet winnaars
    5. Andere prijzen

    1. Gevaren routes

    1. 2005 NW Overijssel – Deventer/Zwolle/Zwartsluis/ Beulakker

    2. 2006 NW Overijssel – Deventer-Kampen-Beulakker-Weerribben (Moddergat-Roomsloot-Hamsgracht-Vaartsloot) – Ossenzijl

    3. 2007 NW Overijssel – Deventer –Kampen-Zwartsluis-Beulakker- Giethoorn (twee slaapboten- geen succes)

    4. 2008 Noord-Brabant – Niftrik –Kerkdriel-Nederhemert N.-Aalst (Biesbosch niet gehaald vanwege slecht weer)

    5. 2009 Zuid-Holland/Noord Holland/Utrecht (Groene Hart) – Kaag-Bilderdam-Amstelhoek-Nieuwkoop-Zwammerdam-Alphen –Wijde Aa-Kaag

    6. 2010 NW Overijssel- Friesland – Beulakker – Driewegsluis (afgaande op de foto’s is de vloot, of in ieder geval het grootste gedeelte ervan, via Driewegsluis naar het Brandemeer gevaren) – Brandemeer-Oudega (Aldegaster Brekken)

    7. 2011 Friesland – Woudsend – Langweerder Wielen – Heerenzijl-Akkrum-Wijde Ee-Princenhof-Eernewoude

    8. 2012 Friesland-Groningen – Leeuwarden –Dokkumer Nieuw Zijlen-Schildhoek- Garnwerd

    9. 2013 Noord-Brabant – Aalst –Heusden-Nederhemert-Oostkil-Catharina Polder- Spieringsluis

    10. 2014 NW Overijssel – Beulakker – Zwartsluis – Zwolle – Kampen – Zwartsluis- Beulakker

    11. 2015 Friesland – Akkrum- Princehof- Wartena-Warga-Irnsum-Akkrum- Terkaplster Poelen- Gudsekop- Goingaryp – Akmarijp- Terkaplster Poelen (Deels met de Gudsekop)

    12. 2016 Friesland – Woudsend-Hofmeer-Morra-Nije Feart-Workum-Lange Fliet-Oudega-Woudsend (Deels met de Gudsekop)

    13. 2017 NW Overijssel – Hattem-Kampen-Kadoelen-Zwartsluis-Beulakker e.o. 

    14. 2018 Friesland – Een grote ronde door Zuidwest Friesland. Vertrek en eindpunt Akkrum: Akkrum –  Goingarijpster Poelen – Langweerder Poelen – Skarster Rien – Tjeukemeer – Brandemeer – Slotermeer – Heegermeer – Grote Gaastmeer – Workummer Trekvaart – De Wimerts (Bolswarderzijlvaart) – Weinsloot – Zwarte Brekken – Goingarijpsterpoelen – Terkaplester Poelen,  Akkrum.

    15.2019 Friesland – van Akkrum naar Zoutkamp via de  Meinesloot – Akkrum – Paanster Ee – Folkertsloot – Wartena – Leeuwarden – Oudkerk – Bartlehiem – Dokkum – Dokkumer Nieuw Zijlen – Zoutkamp. 

    16.2020 Friesland – rondtochten vanaf een vaste standplaats (Z’eiland Heegermeer, Heeg) i.v.m. Coronacrisis. Als accommodatie zowel de In Dubio als de kampeerboerderij. 4 tochten vanaf Heeg:

    Dag 1. Rondtocht over het Heegermeer en door Gaastmeer naar het Grote Gaastmeer. Terug via het Ringwiel, de kano route “Ringwielgreft” en de Idzegaaster Poel.

    Dag 2. Naar Balk en terug over de Woudsender Rakken en het Slotermeer. Een kleine groep is doorgevaren over de Luts om daarna over de volledige lengte van de Fluessen en het Heegermeer terug te zeilen.

    Dag 3. Rondtocht via de Jeltesloot, de Langweerdervaart, de Zwarte Brekken en de Wijde Wijmerts.

    Dag 4. Korte afsluitende rondtocht over de Weisloot, de Idzegaasterpoel, de Rintsjespoel en de Palsepoel.

    17.2021 Friesland – voor de tweede keer rondtochten vanaf een vaste standplaats (Z’eiland Heegermeer, Heeg) i.v.m. Coronamaatregelen Als accommodatie zowel de In Dubio als de kampeerboerderij. 4 tochten vanaf Heeg:

    Dag 1. Rondtocht over het Heegermeer, de Yntemasloot, het Grote Gaastmeer, het Zandmeer, Gruns, Flakke Brekken, Ringwiel, Zandmeer, Grote Gaastmeer, It Piel en het Heegemeer.

    Dag 2. Rondtocht over de Weisloot, de Idzegaasterpoel, de kanoroute “Ringweilgreft”, de Oudegaaster Brekken, het Sipkemeer, het Rietmeer, de Westhemster Opvaart, de Wiijmerts/Bolswarder zeilvaart, de Wijde Wijmerts en de Jeltesloot.

    Dag 3. Rondtocht via de Jeltesloot, de Wijde Wijmerts, Draai, de Geeuw, de Woudvaart, de Witte Brekken, de Zwarte Brekken, Zoolsloot, de Nauwer Wijmerts, Tjerkesloot, de Ripervaart, de Weinsloot, de Wijde Wijmerts en de Jeltesloot.r

    Dag 4. Kortere afsluitende rondtocht over de Jeltesloot, het Koevoordermeer, De Welle, de Nauwe Wijmerts en de Jeltesloot.

    18.2022 NW Overijssel

    Dag 1: Hattem-Buiten Reeve (via IJssel en Reevendiep)

    Dag 2: Buiten Reeve – Kadoelermeer (via het Reevendiep, IJssel, Ganzediep, Goot en het Zwarte Meer)

    Dag 3: Kadoelermeer – Valsche Trog (via Blokzijl, Valsche Trog, Giethoorseneer, Vaartsloot, Beulakerwijde en de Walengracht)

    Dag 4: Valsche Trog – Vollenhove (via Blokzijl).

    19.2023 Friesland (Oude Veenen)

    Dag 1: Meinesloot – Kromme Knillis – De Boarn – Kromme Grou – Rechte Grou – Pikmeer – Sitebuurster Ee – Kromme Ee – Grytmansrak – Wijde Ee

    Dag 2: Wijde Ee – Grytmansrak – Goingahuister Sloot – Modderige Bol – Janssloot – Paenster Ee – Pikmeer – Pomprak – Eagumerdiep – Warga – Langdeel – Aquaduct – Himpens Wielen.

    Dag 3: Himpens Wielen – Aquaduct – Langdeel – Wartensterwild – Wartena – Rochsloot – Sanemeer – Hansmeer – Grutte Bleipet – Kruisdobbe – Headamsloot – Wijde Ee – Smalle Ee – Smalle Eesterzanding

    Dag 4: Smalle Eesterzanding – Opeinder Kanaal – De Leien – De Lits – Burgumer Meer

    20.2024 NW Overijssel

    Deventer – Driewegsluis – 20 jarig lustrum.

    Dag 1 – Deventer (overnachting in de Zandweerdhaven) naar Zwolle (overnachting in de Noorderkolk) via de IJssel, het Zwolle-IJsselkanaal en het Zwarte Water

    Dag 2 – Zwolle (Noorderkolk) naar Beulakerwijde (overnachting op het meer) via het Zwarte Water, Arembergergracht, Oostelijke Wetering, Schutsloterwijde en Belterwijde

    Dag 3 – Beulakerwijde naar Ossenzijl (overnachting in het Kanaal Steenwijk-Ossenzijl) via de Walengracht, Giethoornsche Meer, Roomsloot en Kalenbergergracht

    Dag 4 – Ossenzijl naar Driewegsluis via de Ossenzijlersloot en de Linde

    21.2025 Friesland

    Driewegsluis – Akkrum

    Dag 1 – Driewegsluis – Marrekriteplek bij kruising Tsjonger-Broeresloot ten westen van het Tjeukemeer via de Linde en de Tsjonger (25km)

    Dag 2 – Marrekriteplek bij kruising Tsjonger-Broeresloot – Terkaplester Poelen via de Tsjonger, Engelenvaart, Heerenveenster Kanaal en het Akkrumer Rak (25km)

    Dag 3 – Terkaplester Poelen – Suderburds Wijd via de Meinesloot, De Greft, Peanster Ee, Modderige Bol, Kromme Ee en de Sitebuerster Ee (20km)

    Dag 4 – Suderburds Wijd – Akkrum via het Pikmeer, Kromme Grou en Kromme Knilles (12km)

    22.2026 Friesland

    Rondtocht met start en einde in Heeg

    Dag 1 – Heeg – De Morra via het Slotermeer en de Luts (25km)

    Dag 2 – De Morra – Bombrekken via de Fluessen, Heegermeer, Eiland van Heeg waar de lunchstop gehouden werd, Yntemasloot en met varianten naar de Bombrekken (27-30km)

    Dag 3 – Bombrekken – Weinsloot via de Workumer Trekvaart en de Wymerts (27km)

    Dag 4 – Weinsloot – Heeg via de Wide Wimerts, Nauwe Wimerts en Woudsendrakken (10km +2km naar de trailerhelling bij Ottenhome)

    2. Tussenstand 2005 – 2026

    Noordwest Overijssel 8

    Friesland (incl. eindpunt in Groningen) 11

    Noord-Brabant 2

    Groene Hart 1

    3. Bonte avond thema’s

    2021 – Wat is de drijfveer achter Natuurlijk Varen?

    2024 – 20 jaar Dorestad Raid

    2025 – What were your lows and highs? (geen bonte avond)

    4. Pride of the Fleet winnaars 2005-2026

    2005 – Albert Idzinga (Innovaar)

    2012 – Lucas Sluimer met “Houtje Touwtje” (Mirror Dinghy)

    2013 – Keith Mosley met “Bunny” (Sea Otter canoe yawl)

    2014 – Thomas Hart (Spiegelsloep)

    2015 – Marten-Jan Giessing (met een door Frank van Zoest ontworpen Waddenjol)

    2016 – Hans van der Zijpp (met Kleine Tri, een trimaran ontwerp van Bernd Kohler)

    2017 – Joost Engelen (met een door Michael Storer ontworpen Viola 14 zeilkano)

    2018 – Hubert Bakker (Hatseflats – een zelfontworpen vlet m.b.v. software die ook nog eens zelfgeschreven is, de boot is ook zelfgebouwd)

    2019 – Paul Waterman en 4 Engelse team mates (met Elf II, ontworpen en gebouwd door Reijer de Boer)

    2020 – Viola Spek, Leo Engelen, Maud Engelen en Joost Engelen (Goat Island Skiff GISwerk, een ontwerp van Michael Storer)

    2021 – Cockie Offringa (Poti Waka – een door Joel White ontworpen Pooduck Skiff)

    2022 – Emmanuel Conrath (met Vita Brevis ontworpen door François Vivier – een grotere versie van de Silmaril van dezelfde ontwerper die speciaal voor Arwen Marine, het botenbouwbedrijf van Emmanuel ontworpen is)

    2023 – Vincent van de Post en Inge Zijlstra (met Aries, een Ilur ontworpen door François Vivier)

    2024 – Arend Lambrechtsen (met Sally Lightfoot, een door hem ontworpen double ender met het tuig van een Vrijheid)

    2025 – Koos Winnips (met Wolf, een door Axel Schmidt ontworpen Artemis zeilkano)

    2026 – Diederik (met Flott, een door Iain Ougthred ontworpen Sooty Tern)

    5. Andere Prijzen 2021-2026

    2021 – Yvonne voor haar gedicht voorgedragen op de Bonte Avond (en later nogmaals tijdens het ontbijt), Frits de Jong met een aanmoedigingsprijs (eerste deelname), Hans Detmers (pechprijs) en Jelle de Waard (mooist onderhouden boot).

    2022 – Marlies de Waard heeft een stuurmanprijs gekregen voor haar kunde om in licht weer te zeilen, Freek en Sara de prijs voor hun gedicht voorgedragen op de Bonte Avond, Pierre Gabi de pechprijs (hij kon niet goed overweg met zijn Michelak Mixer die pas net voor de Dorestad Raid af was), Koos en Hubert (communicatieprijs voor hun interacties met de Engelse en Franse deelnemers alsmede voor de film die Koos aan het maken is over de Dorestad Raid 2022) en 

    Mark Whitelock (controle over zijn zeilkano zonder een roer te gebruiken maar alleen een peddel).

    2023 – aanmoedigingsprijs Sebastiaan van Rossum met Skua, een Whitehall met loggertuig, prijs voor bootbeheersing en snelheid onder zeil voor Alain Corbain met Murg Nasala (Minahouet ontworpen door François Vivier), Sander Leeman met Vita Felice II (Midget 14 met het tuig van een Vaurien) voor natuurlijk varen in alle aspecten.

    2024 – Menno en Joop Muller voor hun fantastische varen met hun traditionele zeepunter HH16 IJgenweis, Josien Kapma die haar Dory (Lightboat XP21) dmv natuurlijk varen aanbracht naar Deventer (het startpunt), Ladislav Blaha voor zijn leergierigheid om het zeilen met zijn Goat Island Skiff GISwerk onder de knie te krijgen, de pechprijs voor Klaas Sjollema en crew vanwege het overboord zeilen van hun mast en de reparatie die hen in staat stelde de raid gewoon af te maken, Bonte Avondprijs voor Albert en Douwe Idzinga voor hun stuk betreffende voorstuwing d.m.v. fietsen in combinatie met een accu die op haar beurt een elektrische pod-drive aandrijft, Joost Bronswijk voor de mooiste boot van de vloot met zijn (B)ootje (een door Vivier ontworpen Ilur).

    2025 – Pierre Yves and Caroline Gabi met de comeback prijs, Bruno Schaad en Silvia Zumbach voor hun bijdrage tijdens de “lows and highs” presentatie, Lieuwe Feenstra met de 3×3 prijs (3 boten in 9 raids en 3 keer omslaan met 3 verschillende boten met de Dorestad Raid), Frits de Jong met de bikkelprijs, Diederik van Erp voor de mooiste boot (Flott, een Sooty Tern ontworpen door Iain Oughtred), Henk van der Schoor en Heike Roloff voor goed vaarmanschap, gezelligheid en hulp tijdens het traileren.

    2026 – Pride of Heeg – Erik en Michiel Klijn vanwege hun ode aan hun overleden vader en de grijs-roze spinaker die op het voordewindse rak op de Workumer Trekvaart, Conversieprijs voor het omtuigen naar een loggertuig van hun Wabi 17 – Bruno en Sylvia, mooiste nieuwe boot – Herman en Eliane, Tijn Lambrechtsen voor zijn Dorestad Lied, Sybren voor zijn steun en werk achter de schermen (voortaan “De Sybrenprijs”).

  • Natuurlijk Varen – welke boot?

    Natuurlijk Varen – welke boot?

    Joost bundelde bestaande inzichten in een artikel voor zeilers die een raid-boot zoeken voor de ‘Natuurlijk Varen’ tochten, waarbij je roeiend, peddelend en zeilend per dag 25-30km moet kunnen afleggen.

    Verreweg de meeste tochten van Natuurlijk Varen worden gehouden in Friesland en NW-Overijssel. Hier wisselen meren, kanalen, rivieren en slootjes elkaar voortdurend af, dus een boot waarmee je snel kunt wisselen van zeilen naar roeien/peddelen en met een lage kruiphoogte voor de vele bruggen is eigenlijk onontbeerlijk.

    In het artikel lees je hoe je zelf tot een keuze kunt komen.

    Lees het volledige artikel hier

    Stirn – een aluminium Tirrik
    Wolf – een snelle Artemis zeilkano
    Gjoa – Caledonian Yawl met dit keer een bemanning van wel 7 personen!
  • Techniek: het balanced lug tuig

    Techniek: het balanced lug tuig

    Het balanced lug tuig op deze Silmaril staat er perfect op.

    Bijna alle natuurlijk vaarders zeilen met een loggertuig. Handig met strijken en zetten, zeker als je veel bruggen tegenkomt in je vaargebied of af en toe een stukje mag roeien.

    De meeste loggertuigen zijn van het type ‘balanced lug’: een vierhoekig zeil met een ra en een giek. Een praktische oplossing om veel zeil op een korte mast te voeren. Vaart door de giek goed voor de wind en heel behoorlijk aan de wind.

    Maar de meesten van ons hebben vroeger nooit leren zeilen met een loggertuig. Misschien met een gaffeltuig als je leerde zeilen in een Valk of BM of bij de zeeverkenners. Maar de kans is groot dat je het meest hebt gezeild met een torentuig op een jolletje, kielboot of zeiljachtje.

    Ikzelf vond de overstap naar het balanced lug tuig nogal groot. Dus is het mooi dat Joost nu een technisch artikel over het balanced lug tuig heeft geschreven met veel praktische tips hoe dit tuig het best kunt gebruiken.

    Verschillende soorten loggerzeilen
    De onderdelen van het loggertuig

  • Techniek: zwaard en roer

    Techniek: zwaard en roer

    Een zwaard en roer zijn onmisbaar om een roei/zeilboot op koers te houden en te besturen. Zonder zwaard wordt de boot door de wind weggezet en zonder roer kun je niet van koers veranderen.

    Net zoals je sneller kunt zeilen met goede zeilen helpt een goed geprofileerd zwaard en roerblad om de boot beter te besturen en sneller te zeilen – en zelfs hoger aan de wind!

    Joost heeft dit uitgewerkt in een artikel voor onze sail & oar boten en raidboten, dus relatief lichte open zwaardboten om tochten mee te maken.

    Wat komt er in dit artikel aan bod:

    1. Hoe werkt een zwaard/roer nu eigenlijk. Zonder de basis te begrijpen van de werking van een zwaard/roer, is het moeilijk te begrijpen hoe een zwaard/roer er nu eigenlijk uit moet zien voor een bepaalde boot alsmede de beschikbare profielen.
    2. Iets over de afmetingen van een zwaard. De boot bepaalt eigenlijk wat voor zwaard bij de boot past. Denk hierbij aan de afmetingen van het zeiloppervlak, klassenvoorschriften die (grotendeels) de vorm vastleggen, de maximum afmetingen (lengte en breedte) van de zwaardkast die daarmee de maximum afmetingen van het zwaard bepalen.
    3. Vervolgens wordt het veel genoemde NACA-profiel besproken. Wat is dat nu eigenlijk en hoe maak je een keuze uit de verschillende NACA-profielen.
    4. Een NACA-profiel is niet heel gemakkelijk te maken door de gemiddelde amateur bootbouwer. Er is een alternatief, het profiel ontwikkeld door Neil Pollock.
    5. Iets over als je het nog simpeler aan wilt pakken met minimale profilering van het zwaard/roer.
    6. Er is veel te doen over wat nu beter is: een kantelzwaard of een steekzwaard. De voordelen en nadelen van beide komen aan bod.
    7. Materiaal voor een zwaard/roer voor een (relatief) lichte zwaardboot: multiplex of massief hout.

    Vooral de paragraaf ‘hoe werkt een zwaard/roer’ vind ik (Hubert) geen gemakkelijke kost, maar het laat wel zien dat er aan de wind veel te winnen valt met een goed geprofileerd zwaard en roer en de boot zo rechtop mogelijk te varen.

    Het hele artikel lees je hier

    Een zeer goed geprofileerd zwaard kan helpen om hoger aan de wind te zeilen.
    Roer en zwaard met Pollock profiel in de werkplaats

  • Varen zompen natuurlijk?

    Varen zompen natuurlijk?

    Jazeker, dat deden ze al vanaf de 17de eeuw, het waren uitstekend zeilende vrachtschepen onder meer over de Overijsselse Vecht van Duitsland naar Zwolle. De inmiddels vijf nagemaakte zompen blijken ook goede zeilers, zoals te zien op het filmpje, speciaal gemaakt voor de beurs Traditionele Schepen in Den Helder, begin november 2025, door Maria Kolossa, antropoloog – filmmaker.

    Die goede zeileigenschappen hadden ze mede te danken aan de oplopende platbodem aan voor- en achterzijde, een verschil met een praam. Naar verluid lukte het de Duitse praambouwers niet dat voor elkaar te krijgen, de meeste zompen zijn destijds in Enter gebouwd. Het buigen gebeurde met brandende fakkels, de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat het 4 cm dikke eiken van de nagemaakte zompen bijna allemaal gestoomd is.

    Van oudsher werden de zompen gezeild, gejaagd, of geboomd. Zeilen doen we nu met de zompen bij gelegenheid, de tochten met passagiers over de Vecht gebeuren met een electromotor. Met deels door de zon opgewekte stroom, dat is modern-natuurlijk.

    Een Zomp is ongeveer 12 meter lang. Over de bouw van een daarvan (de eerste op de Overijsselse Vecht, vaart nu in Laar (D)) is deze film gemaakt. Die zomp is gebouwd in Gramsbergen met Piet Toering als bouwmeester. In de film is ook het transport van de zomp en de botenloods van de bouwplaats over de Vecht naar Laar te zien.

    Het kleine ‘Sompy’ is 7 meter. Het is in Hardenberg op een zolder in twee delen gemaakt door de heer Jalving, en stond prominent op de beurs in Den Helder te pronken.

    Op die beurs werd ook de suggestie gewekt een keer een weekend met bootjes van Natuurlijk Vaarders en zomp(en) een zeiltochtje op de Overijsselse Vecht te maken. Misschien iets voor het programma 2026.